Hayford Amedji-Dela Anyidoho

📘 Artikull Mësimor – Gramatika dhe temat e Mësimit 3: „Ne po zhvendosemi.“

---

🔹 Themen / Temat:

• Wohnungssuche / Kërkimi i banesës
• Wohnungseinrichtung / Mobilimi i banesës
• Nachbarschaft / Fqinjësia

---

🔹 Grammatik / Gramatika:

1. Wechselpräpositionen: Akkusativ vs. Dativ / Foljet „liegen, stehen, hängen, sitzen“ kundër „legen, stellen, hängen, setzen“

Erklärung / Explanation: Wechselpräpositionen sind Präpositionen, die je nach Kontext entweder den Dativ oder den Akkusativ regieren. Der Schlüssel zum Verständnis ist die Frage, ob eine Bewegung zu einem Ort hin (Akkusativ, wohin?) oder das Verweilen an einem Ort (Dativ, wo?) ausgedrückt wird.

Erklärung / Shpjegimi: Wechselpräpositionen (parafjalë të ndryshueshme) janë parafjalë që, në varësi të kontekstit, qeverisin ose rasën dhanore (Dativ) ose rasën kallëzore (Akkusativ). Çelësi për të kuptuar është pyetja nëse shprehet një lëvizje drejt një vendi (kallëzore, ku?) apo qëndrimi në një vend (dhanore, ku?).

Verben mit Dativ (statisch, wo? – eine Position beschreiben): Diese Verben beschreiben, dass sich etwas oder jemand bereits an einem bestimmten Ort befindet.

Verben mit Dativ (statisch, wo? – eine Position beschreiben): Këto folje përshkruajnë se diçka ose dikush ndodhet tashmë në një vend të caktuar. Foljet me rasën dhanore (statike, ku? – përshkruajnë një pozicion):

• liegen (lag, gelegen) – shtrirë (p.sh. shtrirë në një sipërfaqe)
• stehen (stand, gestanden) – në këmbë (p.sh. drejt)
• hängen (hing, gehangen) – varur (p.sh. në mur, pezull)
• sitzen (saß, gesessen) – ulur (p.sh. në një karrige)

Beispiele / Shembuj:

• Das Buch liegt auf dem Tisch. (Ku ndodhet libri? Mbi tavolinë.) Libri është shtrirë në tavolinë.
• Die Vase steht auf dem Regal. (Ku ndodhet vazoja? Mbi raft.) Vazoja qëndron në raft.
• Das Bild hängt an der Wand. (Ku është varur fotografia? Në mur.) Fotografia është varur në mur.
• Die Katze sitzt auf dem Sofa. (Ku po rri macja? Mbi divan.) Macja është ulur në divan.

Verben mit Akkusativ (dynamisch, wohin? – eine Bewegung zu einem Ort hin beschreiben): Diese Verben beschreiben eine Handlung, bei der etwas oder jemand an einen bestimmten Ort gebracht wird.

 Verben mit Akkusativ (dynamisch, wohin? )Këto folje përshkruajnë një veprim, gjatë të cilit diçka ose dikush sillet në një vend të caktuar. Foljet me rasën kallëzore (dinamike, ku? – përshkruajnë një lëvizje drejt një vendi):

• legen (legte, gelegt) – shtrirë (vendos diçka shtrirë diku)
• stellen (stellte, gestellt) – vendos (vendos diçka në këmbë diku)
• hängen (hängte, gehängt) – varur (var diçka diku)
• setzen (setzte, gesetzt) – ulur (ul dikë/veten diku)

Beispiele / Shembuj:

• Wir setzen die Katze auf das Sofa. (Ku e ulim macen? Mbi divan.) Ne e ulim macen në divan.
• Ich lege das Buch auf den Tisch. (Ku e vendos librin? Mbi tavolinë.) Unë e vendos librin në tavolinë.
• Sie stellt die Vase auf das Regal. (Ku e vendos ajo vazon? Mbi raft.) Ajo e vendos vazon në raft.
• Er hängt das Bild an die Wand. (Ku e var ai foton? Në mur.) Ai e var foton në mur.

---

2. Temporalangaben: „zuerst, dann, danach, später, schließlich, zuletzt“

Erklärung / Explanation: Temporalangaben geben die zeitliche Reihenfolge von Ereignissen an. Sie sind Adverbien und können am Satzanfang stehen, was dann eine Inversion (Verb vor Subjekt) nach sich zieht.

Treguesit kohorë: „fillimisht, pastaj, pas kësaj, më vonë, më në fund, së fundmi“

Erklärung / Shpjegimi: Treguesit kohorë tregojnë rendin kohor të ngjarjeve. Ata janë ndajfolje dhe mund të qëndrojnë në fillim të fjalisë, gjë që më pas shkakton një inversion (folja para kryefjalës). Treguesit kohorë tregojnë rendin kohor të ngjarjeve. Ata janë ndajfolje dhe mund të qëndrojnë në fillim të fjalisë, gjë që më pas shkakton një inversion (folja para kryefjalës).

• zuerst: si fillim, në fillim
• dann: pastaj, më pas
• danach: pas kësaj
• später: më vonë
• schließlich: në fund të një zhvillimi ose një zinxhiri ngjarjesh (së fundmi, përfundimisht)
• zuletzt: krejt në fund, si i fundit (së fundmi, në fund)

Beispiele / Shembuj:

• Zuerst packen wir die Kartons. Fillimisht paketojmë kutitë.
• Dann rufen wir ein Umzugsunternehmen an. Pastaj telefonojmë një firmë zhvendosjeje.
• Danach kaufen wir neue Möbel. Pas kësaj blejmë mobilje të reja.
• Später streichen wir die Wände. Më vonë lyenim muret.
• Schließlich feiern wir die Einweihungsparty. Së fundmi festojmë festën e shtëpisë së re.
• Zuletzt entspannen wir uns. Në fund relaksohemi.

Wiederholung / Revision

1. Wechselpräpositionen: Dativ

Erklärung / Explanation: Zur Erinnerung: Wechselpräpositionen regieren den Dativ, wenn sie eine statische Position (keine Bewegung zum Ort hin) beschreiben. Die Frage ist immer:

 Përsëritje

Wechselpräpositionen: Dativ / Parafjalët e ndryshueshme: Rasa dhanore (Dativ)

Erklärung / Shpjegimi: Për kujtesë: Parafjalët e ndryshueshme qeverisin rasën dhanore (Dativ) kur përshkruajnë një pozicion statik (pa lëvizje drejt vendit). Pyetja është gjithmonë: Ku? Për kujtesë: Parafjalët e ndryshueshme qeverisin rasën dhanore (Dativ) kur përshkruajnë një pozicion statik (pa lëvizje drejt vendit). Pyetja është gjithmonë: Ku?

Wechselpräpositionen im Dativ / Parafjalët e ndryshueshme në rasën dhanore (Dativ):

• in (në, brenda)
• an (në, pranë, sipër – kontakt vertikal ose ujë)
• auf (në, sipër – kontakt horizontal)
• vor (para)
• hinter (pas)
• neben (pranë)
• über (mbi – pezull, pa prekur)
• unter (nën)
• zwischen (midis)

Beispiele / Shembuj:

• Das Bild hängt an der Wand. Fotografia është varur në mur.
• Die Bücher stehen im Regal. Librat qëndrojnë në raft.
• Der Teppich liegt auf dem Boden. Tepihu është shtrirë mbi dysheme.
• Das Auto steht vor dem Haus. Makina qëndron para shtëpisë

---

2. Personalpronomen: Dativ / Personal Pronouns: Dative Case

Erklärung / Explanation: Personalpronomen im Dativ ersetzen Nomen, die die indirekte Ergänzung eines Verbs oder die Ergänzung einer Präposition im Dativ sind. Man fragt: Wem?

Erklärung / Shpjegimi: Përemrat vetorë në rasën dhanore (Dativ) zëvendësojnë emrat që janë plotësuesi i tërthortë i një foljeje ose plotësuesi i një parafjale në rasën dhanore. Pyetet: Kujt? Përemrat vetorë në rasën dhanore (Dativ) zëvendësojnë emrat që janë plotësuesi i tërthortë i një foljeje ose plotësuesi i një parafjale në rasën dhanore. Pyetet: Kujt?

Nominativ (Emërore)	Dativ (Dhanore)
ich (unë)	mir (mua)
du (ti)	dir (ty)
er (ai)	ihm (atij)
sie (ajo)	ihr (asaj)
es (ai/ajo – asnjanës)	ihm (atij/asaj)
wir (ne)	uns (neve)
ihr (ju – shumës)	euch (juve)
sie (ata/ato)	ihnen (atyre)
Sie (Ju – formal)	Ihnen (Juve)

Beispiele / Shembuj:

• Ich erzähle Ihnen die Geschichte. (Kujt i tregoj unë historinë? Juve.) Unë ju tregoj Juve historinë.
• Ich gebe dir den Schlüssel. (Kujt ia jap çelësin? Ty.) Unë të jap ty çelësin.
• Die Wohnung gefällt ihm sehr gut. (Kujt i pëlqen shumë banesa? Atij.) Banesa i pëlqen atij shumë.
• Kannst du uns helfen? (Kujt mund t’i ndihmosh? Neve.) A mund të na ndihmosh?