Hayford Amedji-Dela Anyidoho

---

🔹 Themen / Temat:

• (öffentliche) Verkehrsmittel / Mjetet e transportit (publik)
• Reisebuchung / Rezervimi i udhëtimit
• Weg- und Lagebeschreibung / Përshkrimi i rrugës dhe vendndodhjes

---

🔹 Grammatik / Gramatika:

1. Indefinitpronomen „ein-“: Nominativ / Përemri i papërcaktuar „ein-“: Raste emërore (Nominativ)

Erklärung / Shpjegimi: Das Indefinitpronomen „ein-“ kann auch im Nominativ (Wer-Fall) verwendet werden. Es ersetzt ein unbestimmtes Nomen und steht allein, ohne ein Nomen zu begleiten. Es bedeutet „jemand“, „etwas“ oder „einer/eine/eines von mehreren“. Përemri i papërcaktuar „ein-“ mund të përdoret edhe në rasën emërore (Nominativ). Ai zëvendëson një emër të papërcaktuar dhe qëndron vetëm, pa shoqëruar një emër. Ai do të thotë „dikush“, „diçka“ ose „njëri/njëra/njëra nga disa“.

Endungen im Nominativ / Mbarimet në rasën emërore:

• Maskulin: einer (një [mashkullore])
• Feminin: eine (një [femërore])
• Neutral: eins (oft auch eines) (një [asnjanëse])

Beispiele / Shembuj:

• Hat jemand einen Stift für mich? – Ja, ich habe einen. (Hier ersetzt “einen” den maskulinen “Stift” im Akkusativ, da die Frage “einen Stift” im Akkusativ ist. Ein Beispiel für Nominativ wäre: “Wer hat einen Stift?” – “Einer hat einen Stift.”) A ka dikush një stilolaps për mua? – Po, unë kam një. (Këtu “einen” zëvendëson emrin mashkullor “Stift” në kallëzore, pasi pyetja “einen Stift” është në kallëzore. Një shembull për emërore do të ishte: “Kush ka një stilolaps?” – “Njëri ka një stilolaps.)
  
• Ist noch Kuchen da? – Ja, einer ist noch da. (Maskulin: der Kuchen) A ka ende tortë? – Po, një është ende aty. (Mashkullore: der Kuchen)
  
• Hat sie eine Fahrkarte? – Ja, eine hat sie noch. (Feminin: die Fahrkarte) A ka ajo një biletë udhëtimi? – Po, ajo ka ende një. (Femërore: die Fahrkarte)
  
• Ist noch ein Buch auf dem Tisch? – Ja, eins ist noch da. (Neutral: das Buch) A ka ende një libër në tavolinë? – Po, një është ende aty. (Asnjanëse: das Buch)

Merksatz / Këshillë për të kujtuar: Wenn „ein-“ alleine steht und ein Nomen ersetzt, ist es ein Pronomen. Die Endung richtet sich nach dem Geschlecht des ersetzten Nomens und dem Fall (hier Nominativ). Nëse „ein-“ qëndron vetëm dhe zëvendëson një emër, atëherë është një përemër. Mbarimi varet nga gjinia e emrit të zëvendësuar dhe nga rasa (këtu emërore).

---

2. Sätze mit „deshalb“ / Fjalia me „deshalb“

Erklärung / Shpjegimi: „Deshalb“ ist ein Konjunktionaladverb, das einen Grund oder eine Folge ausdrückt. Es leitet einen Hauptsatz ein und bewirkt eine Inversion, das heißt, das konjugierte Verb steht direkt nach „deshalb“. „Deshalb“ është një ndajfolje lidhëse që shpreh një arsye ose një pasojë. Ajo fut një fjali kryesore dhe shkakton një inversion, d.m.th., folja e zgjedhur qëndron menjëherë pas „deshalb“.

Struktur / Struktura: Hauptsatz (Grund) + . Deshalb + Verb + Subjekt + … (Folge) Fjali kryesore (Arsyeja) + . Prandaj + Folja + Kryefjala + … (Pasoja)

Beispiele / Shembuj:

• Es regnet. Deshalb bleibe ich zu Hause. Bie shi. Prandaj unë rri në shtëpi.
• Ich habe viel gearbeitet. Deshalb bin ich müde. Kam punuar shumë. Prandaj jam i/e lodhur.
• Die Bahn hatte Verspätung. Deshalb kam ich zu spät zum Termin. Treni kishte vonesë. Prandaj unë erdha me vonesë në takim.

---

Wiederholung / Përsëritje

1. Präpositionen – lokal: „bei“, „zu“, „nach“ und Wechselpräpositionen mit Dativ / Parafjalët – lokale: „bei“, „zu“, „nach“ dhe parafjalët e dyfishta me rasën dhanore (Dativ)

Erklärung / Shpjegimi: Lokale Präpositionen beschreiben einen Ort oder eine Richtung. Parafjalët lokale përshkruajnë një vend ose një drejtim.

• bei: Zeigt einen Ort oder die Nähe zu einem Ort/Person an (statisch, wo?). Tregon një vend ose afërsinë me një vend/person (statike, ku?).
  
  • Beispiele: Ich bin beim Arzt. (im Haus/Praxis des Arztes) / Ich wohne bei meinen Eltern. Shembuj: Unë jam te mjeku. (në shtëpinë/praktikën e mjekut) / Unë jetoj te prindërit e mi.
    
• zu: Zeigt eine Richtung zu Personen, Gebäuden, Orten für Aktivitäten (dynamisch, wohin?). Tregon një drejtim drejt personave, ndërtesave, vendeve për aktivitete (dinamike, ku?).
  
  • Beispiele: Ich gehe zum Arzt. / Wir fahren zum Bahnhof. / Er geht zur Arbeit. Shembuj: Unë shkoj te mjeku. / Ne shkojmë në stacionin e trenit. / Ai shkon në punë.
    
• nach: Zeigt eine Richtung zu geografischen Namen (Städte, Länder ohne Artikel, Kontinente), Himmelsrichtungen, oder „nach Hause“ (dynamisch, wohin?). Tregon një drejtim drejt emrave gjeografikë (qytete, vende pa artikull, kontinente), drejtimeve të busullës, ose „në shtëpi“ (dinamike, ku?).
  
  • Beispiele: Ich fliege nach Berlin. / Wir fahren nach Frankreich. / Gehen wir nach Hause? Shembuj: Unë fluturoj për Berlin. / Ne udhëtojmë për Francë. / A po shkojmë në shtëpi?

Wechselpräpositionen mit Dativ (statisch, wo?) / Parafjalët e dyfishta me rasën dhanore (Dativ) (statike, ku?): Wechselpräpositionen können sowohl den Dativ (Ort, wo?) als auch den Akkusativ (Richtung, wohin?) regieren. Hier konzentrieren wir uns auf den Dativ. Parafjalët e dyfishta mund të qeverisin si rasën dhanore (vendi, ku?) ashtu edhe rasën kallëzore (drejtimi, ku?). Këtu ne përqendrohemi te rasa dhanore.

• in (në, brenda): në qytet, në park
• an (në, pranë, në): në liqen, në mur
• auf (në, sipër): në tavolinë, në rrugë
• vor (para): para shtëpisë
• hinter (pas): pas pemës
• neben (pranë): pranë karriges
• über (mbi, sipër): mbi krevat
• unter (nën): nën tavolinë
• zwischen (midis): midis shtëpive

Beispiele / Shembuj:

• Ich warte am Bahnhof. (an + dem = am) Unë pres në stacionin e trenit.
• Das Buch liegt auf dem Tisch. (auf + dem = auf dem) Libri është mbi tavolinë.
• Wir treffen uns im Café. (in + dem = im) Ne takohemi në kafene.

---

3. Komparativ/Superlativ / Krahasimi/Superlativi

Erklärung / Shpjegimi: Komparativ und Superlativ sind Steigerungsformen von Adjektiven und Adverbien. Krahasimi dhe superlativi janë forma shkallëzimi të mbiemrave dhe ndajfoljeve.

• Positiv: Grundform (z.B. schnell, gut, schön) Pozitive: Forma bazë (p.sh. shpejt, mirë, bukur)
  
• Komparativ: Zum Vergleich (schneller, besser, schöner). Endung meist “-er”. Krahasore: Për krahasim (më shpejt, më mirë, më bukur). Mbarimi zakonisht “-er”.
  • Bildung: Adjektiv/Adverb + -er Formimi: Mbiemër/Ndajfolje + -er
    
  • Beispiele: Das Auto ist schneller als das Fahrrad. / Sie singt besser als er. Shembuj: Makina është më e shpejtë se biçikleta. / Ajo këndon më mirë se ai.
    
  • Unregelmäßige Formen: gut (besser), gern (lieber), viel (mehr), hoch (höher), nah (näher) Forma të parregullta: mirë (më mirë), me qejf (më me qejf), shumë (më shumë), lart (më lart), afër (më afër)
    
• Superlativ: Höchste Steigerungsform (am schnellsten, am besten, am schönsten). Endung meist “-sten”. Superlative: Forma më e lartë e shkallëzimit (më e shpejta, më e mira, më e bukura). Mbarimi zakonisht “-sten”.
  
  • Bildung: am + Adjektiv/Adverb + -sten ODER der/die/das + Adjektiv/Adverb + -ste Formimi: am + Mbiemër/Ndajfolje + -sten OSE der/die/das + Mbiemër/Ndajfolje + -ste
    
  • Beispiele: Er läuft am schnellsten. / Das ist das beste Buch. Shembuj: Ai vrapon më shpejt. / Ky është libri më i mirë.
    
  • Unregelmäßige Formen: gut (am besten), gern (am liebsten), viel (am meisten), hoch (am höchsten), nah (am nächsten) Forma të parregullta: mirë (më i miri), me qejf (më i qejfi), shumë (më i shumti), lart (më i larti), afër (më i afërti)

---

4. Präpositionen – gemischt: „mit“ / Parafjalët – të përziera: „mit“

Erklärung / Shpjegimi: Die Präposition „mit“ regiert immer den Dativ und drückt verschiedene Bedeutungen aus, u.a. Begleitung, Mittel/Werkzeug oder Art und Weise. Parafjala „mit“ qeveris gjithmonë rasën dhanore (Dativ) dhe shpreh kuptime të ndryshme, ndër të tjera shoqërimin, mjetin/veglën ose mënyrën.

• Begleitung/Gemeinschaft / Shoqërim/Komunitet:
  • Beispiele: Ich fahre mit meinem Freund in den Urlaub. / Wir gehen mit den Kindern spazieren. Shembuj: Unë udhëtoj me mikun tim me pushime. / Ne shkojmë shëtitje me fëmijët.
    
• Mittel/Werkzeug (wie etwas gemacht wird) / Mjet/Vegël (si bëhet diçka):
  • Beispiele: Ich schreibe mit einem Bleistift. / Sie fährt mit dem Bus zur Arbeit. Shembuj: Unë shkruaj me një laps. / Ajo udhëton me autobus në punë.
    
• Art und Weise / Mënyra:
  • Beispiele: Sie spricht mit Begeisterung. / Er isst mit Appetit. Shembuj: Ajo flet me entuziazëm. / Ai ha me oreks.