Hayford Amedji-Dela Anyidoho

In einem Nebensatz steht das konjugierte Verb am Ende. Die Konjunktionen verbinden Haupt- und Nebensatz und drücken oft Zeit, Grund, Zweck oder Bedingung aus.

Ky artikull shpjegon përdorimin e lidhëzave që hyjnë në fjali të varura dhe strukturën e fjalisë në këto fjali të varura.

Në një fjali të varur, folja e zgjedhuar qëndron në fund. Lidhëzat lidhin fjalinë kryesore dhe fjalinë e varur dhe shpesh shprehin kohë, arsye, qëllim ose kusht..

---

1. ob – nëse, a

Regel: Leitet eine indirekte Ja-/Nein-Frage ein. Rregulla: Hyn në një pyetje të tërthortë Po/Jo.

Satzstruktur: Hauptsatz + ob + Subjekt + Rest + Verb Struktura e fjalisë: Fjalia kryesore + ob + Kryefjala + Pjesa tjetër + Folja

Beispiele:

• Weißt du, ob sie kommt? – A e di, nëse ajo vjen?
• Ich frage mich, ob das stimmt. – Pyes veten, a është kjo e vërtetë.
• Sie weiß nicht, ob er zu Hause ist. – Ajo nuk e di, nëse ai është në shtëpi.
• Er fragt, ob wir mitfahren. – Ai pyet, nëse ne vijmë me (ata).

2. wo / wohin – ku / ku (drejtim)

Regel: Leitet Nebensätze mit Ortsangaben ein (Fragewort + Nebensatz). Rregulla: Hyn në fjali të varura me tregues vendi (fjalë pyetëse + fjali e varur).

Satzstruktur: Hauptsatz + wo/wohin + Subjekt + Rest + Verb Struktura e fjalisë: Fjalia kryesore + wo/wohin + Kryefjala + Pjesa tjetër + Folja

Beispiele:

• Ich weiß nicht, wo er wohnt. – Nuk e di, ku ai jeton.
• Sag mir, wohin wir gehen. – Më thuaj, ku po shkojmë.
• Kannst du mir sagen, wo das ist? – Mund të më thuash, ku është kjo?
• Er hat gefragt, wohin sie fliegt. – Ai pyeti, ku po fluturon ajo.

3. da – sepse, meqenëse

Regel: Gibt einen Grund an; steht oft am Satzanfang. Rregulla: Tregon një arsye; shpesh qëndron në fillim të fjalisë.

Satzstruktur: Da + Nebensatz + Hauptsatz Struktura e fjalisë: Da + Fjalia e varur + Fjalia kryesore

Beispiele:

• Da es regnet, bleiben wir zu Hause. – Meqenëse bie shi, ne qëndrojmë në shtëpi.
• Da ich krank war, konnte ich nicht kommen. – Sepse isha i sëmurë, nuk munda të vij.
• Da wir Hunger gehabt hatten, haben wir gekocht. – Meqenëse kishim uri, kemi gatuar.
• Da er kein Auto hat, fährt er mit dem Bus. – Sepse ai nuk ka makinë, udhëton me autobus.

4. als – kur (vetëm në të shkuarën)

Regel: Für einmalige Ereignisse in der Vergangenheit. Rregulla: Për ngjarje të vetme në të shkuarën.

Satzstruktur: Als + Nebensatz + Hauptsatz Struktura e fjalisë: Als + Fjalia e varur + Fjalia kryesore

Beispiele:

• Als ich klein war, hatte ich einen Hund. – Kur isha i vogël, kisha një qen.
• Als wir uns trafen, war es schön. – Kur u takuam, ishte bukur.
• Als er kam, war ich schon weg. – Kur ai erdhi, unë isha larguar tashmë.
• Als sie das hörte, lachte sie. – Kur ajo e dëgjoi këtë, qeshi.

5. nachdem – pasi, mbasi

Regel: Etwas geschieht nach einem anderen Ereignis. Rregulla: Diçka ndodh pas një ngjarjeje tjetër.

Satzstruktur: Nachdem + Nebensatz + Hauptsatz Struktura e fjalisë: Nachdem + Fjalia e varur + Fjalia kryesore

Beispiele:

• Nachdem wir gegessen gehabt hatten, gingen wir spazieren. – Pasi kishim ngrënë, shkuam shëtitje.
• Nachdem er gegangen war, rief sie an. – Pasi ai kishte shkuar, ajo telefonoi.
• Nachdem ich das Buch gelesen gehabt hatte, schrieb ich die Zusammenfassung. – Pasi e kisha lexuar librin, shkrova përmbledhjen.
• Nachdem der Film zu Ende war, gingen wir nach Hause. – Pasi filmi mbaroi, shkuam në shtëpi.

6. bevor – para se

Regel: Drückt aus, dass etwas früher passiert. Rregulla: Shpreh se diçka ndodh më herët.

Satzstruktur: Hauptsatz + bevor + Nebensatz Struktura e fjalisë: Fjalia kryesore + bevor + Fjalia e varur

Beispiele:

• Ich esse etwas, bevor ich gehe. – Unë ha diçka para se të shkoj.
• Ruf mich an, bevor du kommst. – Më telefono, para se të vjesh.
• Bevor du gehst, räum bitte auf. – Para se të ikësh, pastro të lutem.
• Wir gehen einkaufen, bevor es dunkel wird. – Ne shkojmë për pazar, para se të bëhet errët.

7. seit(dem) – që kur, prej kur

Regel: Drückt einen Zeitraum aus, der in der Vergangenheit beginnt und noch andauert. Rregulla: Shpreh një periudhë kohore që fillon në të shkuarën dhe ende vazhdon.

Beispiele:

• Ich wohne hier, seitdem ich 20 bin. – Unë jetoj këtu, që kur jam 20 vjeç.
• Seit ich in Berlin lebe, bin ich glücklich. – Që kur jetoj në Berlin, jam i lumtur.
• Seitdem er studiert, hat er weniger Zeit. – Që kur ai studion, ka më pak kohë.
• Wir kennen uns, seitdem wir Kinder sind. – Ne njihemi, që kur jemi fëmijë.

8. um … zu – për të

Regel: Gleiche Subjekte in Haupt- und Nebensatz; drückt ein Ziel aus. Rregulla: Të njëjtat kryefjala në fjalinë kryesore dhe të varur; shpreh një qëllim.

Struktur: Hauptsatz + um + Infinitivsatz mit zu Struktura: Fjalia kryesore + um + fjali infinitivore me zu

Beispiele:

• Ich lerne, um die Prüfung zu bestehen. – Unë mësoj, për të kaluar provimin.
• Sie spart Geld, um ein Auto zu kaufen. – Ajo kursen para, për të blerë një makinë.
• Wir fahren früh los, um pünktlich zu sein. – Ne nisemi herët, për të qenë në kohë.
• Er trainiert viel, um fit zu bleiben. – Ai stërvitet shumë, për të qëndruar në formë.

9. damit – në mënyrë që

Regel: Unterschiedliche Subjekte; drückt Zweck aus. Rregulla: Kryefjala të ndryshme; shpreh qëllim.

Beispiele:

• Ich helfe dir, damit du es verstehst. – Unë të ndihmoj, në mënyrë që ti ta kuptosh.
• Sie spricht laut, damit alle sie hören. – Ajo flet me zë të lartë, në mënyrë që të gjithë ta dëgjojnë.
• Er arbeitet hart, damit er Geld verdient. – Ai punon shumë, në mënyrë që të fitojë para.
• Wir gehen früher, damit wir nicht zu spät kommen. – Ne shkojmë më herët, në mënyrë që të mos vijmë vonë.

10. so … dass – aq … sa, kështu që

Regel: Drückt eine Folge aus. Rregulla: Shpreh një pasojë.

Beispiele:

• Es war so kalt, dass ich fror. – Ishte aq ftohtë, sa unë ngriva.
• Sie ist so nett, dass jeder sie mag. – Ajo është aq e mirë, sa të gjithë e pëlqejnë.
• Er ist so müde, dass er einschläft. – Ai është aq i lodhur, sa ai bie në gjumë.
• Der Film war so spannend, dass ich nicht aufhören konnte. – Filmi ishte aq interesant, sa unë nuk mundesha të ndaloja.

11. obwohl – megjithëse, ndonëse

Regel: Drückt einen Gegensatz aus. Rregulla: Shpreh një kontrast.

Beispiele:

• Ich gehe spazieren, obwohl es regnet. – Unë shkoj shëtitje, megjithëse bie shi.
• Obwohl er müde ist, arbeitet er weiter. – Megjithëse ai është i lodhur, ai vazhdon të punojë.
• Sie kommt, obwohl sie krank ist. – Ajo vjen, megjithëse ajo është e sëmurë.
• Obwohl ich wenig Zeit habe, helfe ich dir. – Megjithëse kam pak kohë, unë të ndihmoj.

12. wenn – nëse, kur (ngjarje të përsëritura ose të ardhshme)

Regel: Bedingung oder wiederholte Handlung. Rregulla: Kusht ose veprim i përsëritur.

Beispiele:

• Wenn ich Zeit habe, helfe ich dir. – Nëse kam kohë, unë të ndihmoj.
• Wenn sie kommt, machen wir Kaffee. – Kur ajo vjen, ne bëjmë kafe.
• Ich lache, wenn er das sagt. – Unë qesh, kur ai e thotë këtë.
• Wenn ich müde bin, gehe ich früh ins Bett. – Kur jam i lodhur, shkoj herët në shtrat.

13. wie – si, siç

Regel: Zeigt Vergleich oder Art und Weise. Rregulla: Tregon krahasim ose mënyrë.

Beispiele:

• Ich weiß nicht, wie das funktioniert. – Nuk e di, si funksionon kjo.
• Sag mir, wie du das gemacht hast. – Më thuaj, si e ke bërë këtë.
• So, wie du es gesagt hast, stimmt es. – Kështu siç e the ti, është e vërtetë.
• Wie er lacht, ist lustig. – Siç qesh ai, është qesharake.

14. (an)statt – në vend që

Regel: Alternativen ausdrücken, oft mit Infinitiv. Rregulla: Shpreh alternativa, shpesh me infinitiv.

Beispiele:

Statt Kaffee trinke ich heute Tee. – Në vend të kafesë, sot pi çaj.

Anstatt zu lernen, spielt er. – Në vend që të mësojë, ai luan.

Komm mit an den See, anstatt zu Hause zu bleiben. – Eja me ne te liqeni, në vend që të qëndrosh në shtëpi.

Sie schläft, anstatt aufzuräumen. – Ajo fle, në vend që të pastrojë.