Hayford Amedji-Dela Anyidoho

Wichtige Punkte zum Perfekt:
Pika të rëndësishme rreth Perfektit:
🔹 Was ist das Perfekt?
Çfarë është Perfekti?
DE: Das Perfekt ist eine Zeitform der Vergangenheit. Es wird in der gesprochenen Sprache verwendet, um über abgeschlossene Handlungen zu sprechen, die oft noch einen Bezug zur Gegenwart haben.
AL: Perfekti është një kohë e së kaluarës. Ai përdoret në gjuhën e folur për të folur rreth veprimeve të përfunduara që shpesh kanë ende lidhje me të tashmen.
🔹 Bildung (Struktur) / Formimi (Struktura)
Formel / Formula:
➡️ haben/sein (im Präsens / në kohën e tashme) + Partizip II (Pjesorja II)
Beispiele / Shembuj:
- Ich habe das Buch gelesen. → Unë e kam lexuar librin.
- Er ist nach Hause gegangen. → Ai ka shkuar në shtëpi.
🔹 Gebrauch / Përdorimi
| Deutsch | Albanisch | Beispiel (DE) | Beispiel (AL) |
| Alltagssprache | Gjuha e përditshme, kontekste joformale | Ich habe Pizza gegessen. | Unë kam ngrënë pica. |
| Erlebnisse / Erfahrungen | Përvoja / Eksperienca | Wir sind in Wien gewesen. | Ne kemi qenë në Vjenë. |
| Fragen oder Berichte in Gesprächen | Pyetje ose raporte në biseda | Hast du den Film gesehen? | A e ke parë filmin? |
🔹 Hilfsverben: haben oder sein? / Foljet ndihmëse: haben apo sein?
| Hilfsverb | Wann verwenden? (DE) | Kur përdoret? (AL) | Beispiel (DE) | Beispiel (AL) |
| haben | mit den meisten Verben (transitiv, reflexiv) | me shumicën e foljeve (kalimtare, vetëvetore) | Ich habe gelernt. | Unë kam mësuar. |
| sein | mit Bewegung oder Zustandsänderung | me lëvizje ose ndryshim gjendjeje | Er ist gekommen. | Ai ka ardhur. |
🔹 Bildung des Partizip II nach Verbtypen / Formimi i Pjesores II sipas llojeve të foljeve
- Regelmäßige Verben (Regular Verbs) / Folje të rregullta
Form: ge + Stamm + t (tema + ge + t)
| Verb | Englisch | Albanisch | Satz (DE) | Përkthimi (AL) |
| machen | to do/make | bëj/punoj | Ich habe Kaffee gemacht. | Unë kam bërë kafe. |
| lernen | to learn | mësoj | Wir haben Deutsch gelernt. | Ne kemi mësuar gjermanisht. |
| spielen | to play | luaj | Die Kinder haben Fußball gespielt. | Fëmijët kanë luajtur futboll. |
| arbeiten | to work | punoj | Er hat bis 18 Uhr gearbeitet. | Ai ka punuar deri në orën 18:00. |
| wohnen | to live (reside) | jetoj | Ich habe in Berlin gewohnt. | Unë kam jetuar në Berlin. |
| hören | to hear | dëgjoj | Hast du das Lied gehört? | A e ke dëgjuar këngën? |
| fragen | to ask | pyes | Sie hat eine Frage gestellt. | Ajo ka bërë një pyetje. |
| sagen | to say | them | Ich habe die Wahrheit gesagt. | Unë e kam thënë të vërtetën. |
| antworten | to answer | përgjigjem | Er hat richtig geantwortet. | Ai është përgjigjur saktë. |
| leben | to live | jetoj | Meine Großeltern haben lange gelebt. | Gjyshërit e mi kanë jetuar gjatë. |
- Unregelmäßige Verben (Irregular Verbs) / Folje të parregullta
Form: ge + Stammänderung + en (tema ndryshon + ge + en)
| Kategorie | Verb | Englisch | Albanisch | Satz (DE) | Përkthimi (AL) |
| i – e | bitten | to request | kërkoj | Ich habe um Hilfe gebeten. | Unë kam kërkuar ndihmë. |
| i – e | sitzen | to sit | ulem | Er hat den ganzen Tag gesessen. | Ai ka ndenjur gjithë ditën. |
| i – o | beginnen | to begin | filloj | Der Kurs hat um 9 Uhr begonnen. | Kursi ka filluar në orën 9. |
| i – o | gewinnen | to win | fitoj | Wir haben das Spiel gewonnen. | Ne e kemi fituar lojën. |
| i – u | springen | to jump | kërcej | Das Kind ist hoch gesprungen. | Fëmija ka kërcyer lart. |
| i – u | singen | to sing | këndoj | Sie hat ein Lied gesungen. | Ajo ka kënduar një këngë. |
| e – o | brechen | to break | thyej | Ich habe mir den Arm gebrochen. | Unë e kam thyer krahun. |
| e – o | helfen | to help | ndihmoj | Er hat mir geholfen. | Ai më ka ndihmuar. |
| ie – o | fliegen | to fly | fluturoj | Wir sind nach Paris geflogen. | Ne kemi fluturuar për në Paris. |
| ie – o | schließen | to close | mbyll | Er hat die Tür geschlossen. | Ai e ka mbyllur derën. |
| ei – i | leiden | to suffer | vuaj | Er hat lange gelitten. | Ai ka vuajtur gjatë. |
| ei – i | schneiden | to cut | pres | Ich habe das Brot geschnitten. | Unë e kam prerë bukën. |
| ei – ie | bleiben | to stay | qëndroj | Wir sind zu Hause geblieben. | Ne kemi qëndruar në shtëpi. |
| ei – ie | entscheiden | to decide | vendos | Sie hat sich entschieden. | Ajo ka vendosur. |
| a – a | fahren | to go/drive | shkoj/udhëtoj | Ich bin nach Hamburg gefahren. | Unë kam shkuar në Hamburg. |
| a – a | laden | to load | ngarkoj | Er hat das Auto geladen. | Ai e ka ngarkuar makinën. |
| e – e | essen | to eat | ha | Ich habe Pizza gegessen. | Unë kam ngrënë pica. |
| e – e | geben | to give | jap | Sie hat mir ein Geschenk gegeben. | Ajo më ka dhënë një dhuratë. |
- Trennbare Verben (Separable Verbs) / Folje të ndashme
Form: Präfix + ge + Stamm + t/en (parashtesë + ge + tema + t/en)
| Verb | Englisch | Albanisch | Satz (DE) | Përkthimi (AL) |
| aufstehen | to get up | ngrihem | Ich bin früh aufgestanden. | Unë jam ngritur herët. |
| mitkommen | to come along | vij me dikë | Bist du mitgekommen? | A ke ardhur me ne? |
| fernsehen | to watch TV | shikoj televizor | Wir haben gestern ferngesehen. | Ne kemi parë televizor dje. |
| abholen | to pick up | marr/shkoj për dikë | Er hat die Kinder abgeholt. | Ai i ka marrë fëmijët. |
| ausgehen | to go out | dal | Ich bin am Abend ausgegangen. | Unë kam dalë në mbrëmje. |
| einkaufen | to shop | bëj pazar | Wir haben Brot eingekauft. | Ne kemi blerë bukë. |
| anrufen | to call | telefonoj | Sie hat mich angerufen. | Ajo më ka telefonuar. |
| zurückkommen | to return | kthehem | Ich bin spät zurückgekommen. | Unë jam kthyer vonë. |
| einsteigen | to get in | hipi (në mjet transporti) | Er ist in den Bus eingestiegen. | Ai ka hipur në autobus. |
| weggehen | to go away | largohem | Sie ist einfach weggegangen. | Ajo thjesht është larguar. |
- Untrennbare Verben (Inseparable Verbs) / Folje të pandashme
Kein „ge-“ im Partizip / Pa “ge-” në Pjesoren II
| Präfix | Verb | Englisch | Albanisch | Satz (DE) | Përkthimi (AL) |
| be- | besuchen | to visit | vizitoj | Ich habe meine Eltern besucht. | Unë i kam vizituar prindërit e mi. |
| be- | bezahlen | to pay | paguaj | Wir haben die Rechnung bezahlt. | Ne e kemi paguar faturën. |
| emp- | empfehlen | to recommend | rekomandoj | Der Arzt hat Ruhe empfohlen. | Mjeku ka rekomanduar pushim. |
| emp- | empfangen | to receive | marr/pres | Sie hat einen Gast empfangen. | Ajo ka pritur një mysafir. |
| ent- | entfernen | to remove | heq/largoj | Ich habe den Fleck entfernt. | Unë e kam hequr njollën. |
| ent- | entscheiden | to decide | vendos | Wir haben uns entschieden. | Ne kemi vendosur. |
| er- | erklären | to explain | shpjegoj | Der Lehrer hat die Regel erklärt. | Mësuesi e ka shpjeguar rregullin. |
| er- | erkennen | to recognize | njoh/dalloj | Ich habe ihn sofort erkannt. | Unë e kam njohur menjëherë. |
| ver- | vergessen | to forget | harroj | Ich habe den Termin vergessen. | Unë e kam harruar takimin. |
| ver- | verkaufen | to sell | shes | Er hat sein Auto verkauft. | Ai e ka shitur makinën e tij. |
- Verben auf -ieren / Folje me prapashtesën -ieren
Kein „ge-“, immer auf –iert / Pa “ge-“, gjithmonë në –iert
| Verb | Englisch | Albanisch | Satz (DE) | Përkthimi (AL) |
| studieren | to study | studioj | Ich habe in Berlin studiert. | Unë kam studiuar në Berlin. |
| telefonieren | to phone | telefonoj | Wir haben lange telefoniert. | Ne kemi folur gjatë në telefon. |
| reparieren | to repair | riparoj | Er hat das Fahrrad repariert. | Ai e ka riparuar biçikletën. |
| organisieren | to organize | organizoj | Sie hat die Party organisiert. | Ajo e ka organizuar festën. |
| markieren | to mark | shënoj | Ich habe den Fehler markiert. | Unë e kam shënuar gabimin. |
| notieren | to take notes | shënoj/mbaj shënime | Hast du alles notiert? | A i ke shënuar të gjitha? |
| kopieren | to copy | kopjoj | Ich habe die Datei kopiert. | Unë e kam kopjuar dosjen. |
| trainieren | to train | stërvitem | Wir haben täglich trainiert. | Ne jemi stërvitur çdo ditë. |
| funktionieren | to function | funksionon | Das Gerät hat nicht funktioniert. | Pajisja nuk ka funksionuar. |
| kontrollieren | to check | kontrolloj | Sie hat das Formular kontrolliert. | Ajo e ka kontrolluar formularin. |