Hayford Amedji-Dela Anyidoho

Trennbare Verben – Präsens / Foljet e ndashme –
Koha e tashme
Regel: Trennbare Verben werden im Präsens getrennt, das Präfix steht am Satzende. Rregull: Foljet e ndashme ndahen në kohën e tashme, parashtesa qëndron në fund të fjalisë.
- Ich stehe jeden Morgen früh auf. (aufstehen – steht auf – stand auf – ist aufgestanden) Unë ngrihem herët çdo mëngjes.
- Er ruft mich jeden Abend an. (anrufen – ruft an – rief an – hat angerufen) Ai më telefonon çdo mbrëmje.
- Sie zieht ihre Jacke aus. (ausziehen – zieht aus – zog aus – hat ausgezogen) Ajo heq xhaketën e saj.
- Wir fahren um 8 Uhr ab. (abfahren – fährt ab – fuhr ab – ist abgefahren) Ne nisim në orën 8.
- Der Lehrer erklärt das Wort und die Schüler schreiben es auf. (aufschreiben – schreibt auf – schrieb auf – hat aufgeschrieben) Mësuesi shpjegon fjalën dhe nxënësit e shkruajnë atë.
- Ich mache das Licht an. (anmachen – macht an – machte an – hat angemacht) Unë ndez dritën.
- Sie kommt morgen zurück. (zurückkommen – kommt zurück – kam zurück – ist zurückgekommen) Ajo do të kthehet nesër.
- Ihr ladet eure Freunde zur Party ein. (einladen – lädt ein – lud ein – hat eingeladen) Ju ftoni miqtë tuaj në festë.
- Der Bus hält an der Haltestelle an. (anhalten – hält an – hielt an – hat angehalten) Autobusi ndalon në stacionin e autobusit.
- Ich nehme meine Tasche mit. (mitnehmen – nimmt mit – nahm mit – hat mitgenommen) Unë marr çantën time me vete.
Trennbare Verben (Foljet e ndashme në gjermanisht dhe shqip)
| Deutsch | Albanisch | Bedeutung (Meaning) | Beispiel (Deutsch) | Shembull (Shqip) |
|---|---|---|---|---|
| ablassen | kullon; liron; ul çmimin | to drain; let out; reduce price | Wir müssen das Schwimmbecken ablassen. | Duhet të kullojmë pishinën. |
| Sie haben uns 55 Euro vom Preis abgelassen. | Na ulën çmimin me 55 euro. | |||
| anlassen | ndez; mbaj të veshur | to start up; keep wearing | Er versuchte vergebens den Motor anzulassen. | Ai u përpoq kot të ndizte motorin. |
| Ich ziehe vor, den Hut anzulassen. | Preferoj ta mbaj kapelen në kokë. | |||
| auflassen | lë të hapur; mbyll | to leave open; close down | Wer hat die Tür wieder aufgelassen? | Kush e la derën hapur përsëri? |
| auslassen | lë jashtë, anashkaloj | to omit | Du hast einige Posten ausgelassen. | Ke lënë disa pika pa përmendur. |
| durchlassen | lejoj të kalojë | to let through | Die Polizei wollte uns nicht durchlassen. | Policia nuk donte të na lejonte të kalonim. |
| einlassen | le të hyjë; përfshihet | to let in; venture | Lass dich nicht auf so etwas ein! | Mos u përfshi në diçka të tillë! |
| fortlassen | le të shkojë; lë jashtë | to allow to go; omit | Lass mich fort. Ich hab’s eilig. | Më lër të shkoj, kam ngut. |
| freilassen | liron | to release | Der Gefangene wurde freigelassen. | I burgosuri u lirua. |
| loslassen | lë të lirë; lëshoj | to let go of; launch | Der Gedanke lässt mich nicht los. | Ky mendim nuk më lë rehat. |
| nachlassen | dobësohet, bie | to subside, diminish | Endlich ließ der Schmerz nach. | Më në fund dhimbja u lehtësua. |
| (sich) niederlassen | vendoset, qendron | to settle | Viele Hugenotten ließen sich in Ostpreußen nieder. | Shumë hugenotë u vendosën në Prusi Lindore. |
| rauslassen | lë të dalë | to let out | Lass die Katze raus! | Lëre macen të dalë jashtë! |
| zulassen | lejon, pranon | to accept, permit | Der Revolver wurde nicht als Beweis zugelassen. | Revolveri nuk u pranua si provë. |
| zurücklassen | lë pas | to leave behind | Sie mussten alles zurücklassen. | Ata duhej të linin gjithçka pas. |
| einkaufen | bëj pazar | to shop, buy groceries | Ich muss noch im Supermarkt einkaufen. | Duhet të bëj pazar në supermarket. |
| ankommen | arrij | to arrive | Wann kommt der Zug an? | Kur arrin treni? |
| abfahren | nisem, largohem | to depart, leave | Der Bus fährt um 8 Uhr ab. | Autobusi niset në orën 8. |
| zurückkommen | kthehem | to come back, return | Wann kommst du von der Arbeit zurück? | Kur kthehesh nga puna? |
| abholen | marr, shkoj të marr dikë | to pick up | Kannst du mich vom Bahnhof abholen? | A mund të më marrësh nga stacioni i trenit? |
| annehmen | pranoj, supozoj | to accept, assume | Ich nehme das Geschenk gerne an. | E pranoj me kënaqësi dhuratën. |
| abgeben | dorëzoj, jap | to submit, hand in | Er hat seine Hausaufgaben abgegeben. | Ai dorëzoi detyrat e shtëpisë. |
Verben mit Vokalwechsel / Foljet me ndryshim zanor
Regel: Einige starke Verben ändern ihren Vokal in der 2. und 3. Person Singular. Rregull: Disa folje të forta ndryshojnë zanoren në vetën e 2-të dhe të 3-të njëjës.
- Ich schlafe, du schläfst, er schläft. (schlafen – schläft – schlief – hat geschlafen) Unë fle, ti fle, ai fle.
- Ich laufe, du läufst, er läuft. (laufen – läuft – lief – ist gelaufen) Unë vrapoj, ti vrapon, ai vrapon.
- Ich lese, du liest, er liest. (lesen – liest – las – hat gelesen) Unë lexoj, ti lexon, ai lexon.
- Ich sehe, du siehst, er sieht. (sehen – sieht – sah – hat gesehen) Unë shoh, ti sheh, ai sheh.
- Ich spreche, du sprichst, er spricht. (sprechen – spricht – sprach – hat gesprochen) Unë flas, ti flet, ai flet.
- Ich nehme, du nimmst, er nimmt. (nehmen – nimmt – nahm – hat genommen) Unë marr, ti merr, ai merr.
- Ich gebe, du gibst, er gibt. (geben – gibt – gab – hat gegeben) Unë jap, ti jep, ai jep.
- Ich helfe, du hilfst, er hilft. (helfen – hilft – half – hat geholfen) Unë ndihmoj, ti ndihmon, ai ndihmon.
- Ich esse, du isst, er isst. (essen – isst – aß – hat gegessen) Unë ha, ti ha, ai ha.
- Ich werde, du wirst, er wird. (werden – wird – wurde – ist geworden) Unë bëhem, ti bëhesh, ai bëhet.

Temporalangaben / Shprehjet kohore
Regel: Zeitangaben können am Satzanfang oder nach dem Verb stehen. Rregull: Shprehjet kohore mund të qëndrojnë në fillim të fjalisë ose pas foljes.
Examples / Beispiele:
- Am Mittag essen wir zusammen. (At noon, we eat together.) Në mesditë, ne hamë së bashku.
- Ich trinke mittags immer Kaffee. (At midday, I always drink coffee.) Unë pi kafe çdo mesditë.
- Um 12 Uhr beginnt der Unterricht. (At 12 o’clock, the lesson begins.) Në orën 12, fillon mësimi.
- Montags gehe ich zum Sport. (On Mondays, I go to sports.) Të hënave, shkoj në sport.
- Der Kurs dauert von 11 bis 12 Uhr. (The course lasts from 11 to 12 o’clock.) Kursi zgjat nga ora 11 deri në 12.
- Wir haben von Montag bis Mittwoch Deutschunterricht. (We have German class from Monday to Wednesday.) Ne kemi mësim gjermanisht nga e hëna deri të mërkurën.
- Ich bin immer pünktlich. (I am always on time.) Unë jam gjithmonë në kohë.
- Sie geht meistens zu Fuß zur Arbeit. (She mostly walks to work.) Ajo shkon në punë kryesisht në këmbë.
- Er fährt manchmal mit dem Bus. (He sometimes takes the bus.) Ai nganjëherë udhëton me autobus.
- Ich habe nie Zucker im Tee. (I never have sugar in my tea.) Unë kurrë nuk e kam sheqerin në çaj.

Satzbau: Inversion / Ndërtimi i fjalisë: Inversioni
Regel: Wenn ein Satz mit einer Zeit-, Orts- oder Modalangabe beginnt, folgt das Verb direkt danach. Rregull: Kur një fjali fillon me një përcaktues kohor, vendor ose mënyror, folja vjen menjëherë pas tij.
Examples / Beispiele:
- Morgens stehe ich früh auf. (In the morning, I get up early.) Në mëngjes, unë ngrihem herët.
- Heute geht er ins Kino. (Today, he goes to the cinema.) Sot, ai shkon në kinema.
- Am Wochenende treffen wir uns im Park. (On the weekend, we meet in the park.) Në fundjavë, ne takohemi në park.
- In der Stadt gibt es viele Restaurants. (In the city, there are many restaurants.) Në qytet, ka shumë restorante.
- Manchmal geht sie ins Museum. (Sometimes, she goes to the museum.) Ndonjëherë, ajo shkon në muze.
- Nie vergisst er seinen Schlüssel. (He never forgets his key.) Ai kurrë nuk e harron çelësin e tij.
- Gestern war ich beim Arzt. (Yesterday, I was at the doctor.) Dje, unë isha te mjeku.
- Draußen ist es sehr kalt. (Outside, it is very cold.) Jashtë, është shumë ftohtë.
- Plötzlich hörte er ein Geräusch. (Suddenly, he heard a noise.) Papritur, ai dëgjoi një zhurmë.
- Im Sommer reisen wir nach Italien. (In summer, we travel to Italy.) Në verë, ne udhëtojmë në Itali.
Übung:
https://a1.vhs-lernportal.de/wws/9.php#/wws/411938.php?i=4&sid=41167458547044249293054052633770355061737982100771855073963496349860Sa73947fa
Login: Benutzer: deutschmithayfordossara
Passwort:deutschmithayfordossara