Grammatikhilfe – A1- Lektion 5: Trennbare Verben, Temporalangaben, Satzbau: Inversion , Verben mit Vokalwechsel (Deutsch-Albanisch)

Hayford Amedji-Dela Anyidoho

Trennbare Verben – Präsens / Foljet e ndashme –
Koha e tashme

Regel: Trennbare Verben werden im Präsens getrennt, das Präfix steht am Satzende. Rregull: Foljet e ndashme ndahen në kohën e tashme, parashtesa qëndron në fund të fjalisë.

  1. Ich stehe jeden Morgen früh auf. (aufstehen – steht auf – stand auf – ist aufgestanden) Unë ngrihem herët çdo mëngjes.
  2. Er ruft mich jeden Abend an. (anrufen – ruft an – rief an – hat angerufen) Ai më telefonon çdo mbrëmje.
  3. Sie zieht ihre Jacke aus. (ausziehen – zieht aus – zog aus – hat ausgezogen) Ajo heq xhaketën e saj.
  4. Wir fahren um 8 Uhr ab. (abfahren – fährt ab – fuhr ab – ist abgefahren) Ne nisim në orën 8.
  5. Der Lehrer erklärt das Wort und die Schüler schreiben es auf. (aufschreiben – schreibt auf – schrieb auf – hat aufgeschrieben) Mësuesi shpjegon fjalën dhe nxënësit e shkruajnë atë.
  6. Ich mache das Licht an. (anmachen – macht an – machte an – hat angemacht) Unë ndez dritën.
  7. Sie kommt morgen zurück. (zurückkommen – kommt zurück – kam zurück – ist zurückgekommen) Ajo do të kthehet nesër.
  8. Ihr ladet eure Freunde zur Party ein. (einladen – lädt ein – lud ein – hat eingeladen) Ju ftoni miqtë tuaj në festë.
  9. Der Bus hält an der Haltestelle an. (anhalten – hält an – hielt an – hat angehalten) Autobusi ndalon në stacionin e autobusit.
  10. Ich nehme meine Tasche mit. (mitnehmen – nimmt mit – nahm mit – hat mitgenommen) Unë marr çantën time me vete.

Trennbare Verben (Foljet e ndashme në gjermanisht dhe shqip)

DeutschAlbanischBedeutung (Meaning)Beispiel (Deutsch)Shembull (Shqip)
ablassenkullon; liron; ul çmiminto drain; let out; reduce priceWir müssen das Schwimmbecken ablassen.Duhet të kullojmë pishinën.
Sie haben uns 55 Euro vom Preis abgelassen.Na ulën çmimin me 55 euro.
anlassenndez; mbaj të veshurto start up; keep wearingEr versuchte vergebens den Motor anzulassen.Ai u përpoq kot të ndizte motorin.
Ich ziehe vor, den Hut anzulassen.Preferoj ta mbaj kapelen në kokë.
auflassenlë të hapur; mbyllto leave open; close downWer hat die Tür wieder aufgelassen?Kush e la derën hapur përsëri?
auslassenlë jashtë, anashkalojto omitDu hast einige Posten ausgelassen.Ke lënë disa pika pa përmendur.
durchlassenlejoj të kalojëto let throughDie Polizei wollte uns nicht durchlassen.Policia nuk donte të na lejonte të kalonim.
einlassenle të hyjë; përfshihetto let in; ventureLass dich nicht auf so etwas ein!Mos u përfshi në diçka të tillë!
fortlassenle të shkojë; lë jashtëto allow to go; omitLass mich fort. Ich hab’s eilig.Më lër të shkoj, kam ngut.
freilassenlironto releaseDer Gefangene wurde freigelassen.I burgosuri u lirua.
loslassenlë të lirë; lëshojto let go of; launchDer Gedanke lässt mich nicht los.Ky mendim nuk më lë rehat.
nachlassendobësohet, bieto subside, diminishEndlich ließ der Schmerz nach.Më në fund dhimbja u lehtësua.
(sich) niederlassenvendoset, qendronto settleViele Hugenotten ließen sich in Ostpreußen nieder.Shumë hugenotë u vendosën në Prusi Lindore.
rauslassenlë të dalëto let outLass die Katze raus!Lëre macen të dalë jashtë!
zulassenlejon, pranonto accept, permitDer Revolver wurde nicht als Beweis zugelassen.Revolveri nuk u pranua si provë.
zurücklassenlë pasto leave behindSie mussten alles zurücklassen.Ata duhej të linin gjithçka pas.
einkaufenbëj pazarto shop, buy groceriesIch muss noch im Supermarkt einkaufen.Duhet të bëj pazar në supermarket.
ankommenarrijto arriveWann kommt der Zug an?Kur arrin treni?
abfahrennisem, largohemto depart, leaveDer Bus fährt um 8 Uhr ab.Autobusi niset në orën 8.
zurückkommenkthehemto come back, returnWann kommst du von der Arbeit zurück?Kur kthehesh nga puna?
abholenmarr, shkoj të marr dikëto pick upKannst du mich vom Bahnhof abholen?A mund të më marrësh nga stacioni i trenit?
annehmenpranoj, supozojto accept, assumeIch nehme das Geschenk gerne an.E pranoj me kënaqësi dhuratën.
abgebendorëzoj, japto submit, hand inEr hat seine Hausaufgaben abgegeben.Ai dorëzoi detyrat e shtëpisë.

Verben mit Vokalwechsel / Foljet me ndryshim zanor

Regel: Einige starke Verben ändern ihren Vokal in der 2. und 3. Person Singular. Rregull: Disa folje të forta ndryshojnë zanoren në vetën e 2-të dhe të 3-të njëjës.

  1. Ich schlafe, du schläfst, er schläft. (schlafen – schläft – schlief – hat geschlafen) Unë fle, ti fle, ai fle.
  2. Ich laufe, du läufst, er läuft. (laufen – läuft – lief – ist gelaufen) Unë vrapoj, ti vrapon, ai vrapon.
  3. Ich lese, du liest, er liest. (lesen – liest – las – hat gelesen) Unë lexoj, ti lexon, ai lexon.
  4. Ich sehe, du siehst, er sieht. (sehen – sieht – sah – hat gesehen) Unë shoh, ti sheh, ai sheh.
  5. Ich spreche, du sprichst, er spricht. (sprechen – spricht – sprach – hat gesprochen) Unë flas, ti flet, ai flet.
  6. Ich nehme, du nimmst, er nimmt. (nehmen – nimmt – nahm – hat genommen) Unë marr, ti merr, ai merr.
  7. Ich gebe, du gibst, er gibt. (geben – gibt – gab – hat gegeben) Unë jap, ti jep, ai jep.
  8. Ich helfe, du hilfst, er hilft. (helfen – hilft – half – hat geholfen) Unë ndihmoj, ti ndihmon, ai ndihmon.
  9. Ich esse, du isst, er isst. (essen – isst – aß – hat gegessen) Unë ha, ti ha, ai ha.
  10. Ich werde, du wirst, er wird. (werden – wird – wurde – ist geworden) Unë bëhem, ti bëhesh, ai bëhet.

Temporalangaben / Shprehjet kohore

Regel: Zeitangaben können am Satzanfang oder nach dem Verb stehen. Rregull: Shprehjet kohore mund të qëndrojnë në fillim të fjalisë ose pas foljes.

Examples / Beispiele:

  1. Am Mittag essen wir zusammen. (At noon, we eat together.) Në mesditë, ne hamë së bashku.
  2. Ich trinke mittags immer Kaffee. (At midday, I always drink coffee.) Unë pi kafe çdo mesditë.
  3. Um 12 Uhr beginnt der Unterricht. (At 12 o’clock, the lesson begins.) Në orën 12, fillon mësimi.
  4. Montags gehe ich zum Sport. (On Mondays, I go to sports.) Të hënave, shkoj në sport.
  5. Der Kurs dauert von 11 bis 12 Uhr. (The course lasts from 11 to 12 o’clock.) Kursi zgjat nga ora 11 deri në 12.
  6. Wir haben von Montag bis Mittwoch Deutschunterricht. (We have German class from Monday to Wednesday.) Ne kemi mësim gjermanisht nga e hëna deri të mërkurën.
  7. Ich bin immer pünktlich. (I am always on time.) Unë jam gjithmonë në kohë.
  8. Sie geht meistens zu Fuß zur Arbeit. (She mostly walks to work.) Ajo shkon në punë kryesisht në këmbë.
  9. Er fährt manchmal mit dem Bus. (He sometimes takes the bus.) Ai nganjëherë udhëton me autobus.
  10. Ich habe nie Zucker im Tee. (I never have sugar in my tea.) Unë kurrë nuk e kam sheqerin në çaj.

Satzbau: Inversion / Ndërtimi i fjalisë: Inversioni

Regel: Wenn ein Satz mit einer Zeit-, Orts- oder Modalangabe beginnt, folgt das Verb direkt danach. Rregull: Kur një fjali fillon me një përcaktues kohor, vendor ose mënyror, folja vjen menjëherë pas tij.

Examples / Beispiele:

  1. Morgens stehe ich früh auf. (In the morning, I get up early.) Në mëngjes, unë ngrihem herët.
  2. Heute geht er ins Kino. (Today, he goes to the cinema.) Sot, ai shkon në kinema.
  3. Am Wochenende treffen wir uns im Park. (On the weekend, we meet in the park.) Në fundjavë, ne takohemi në park.
  4. In der Stadt gibt es viele Restaurants. (In the city, there are many restaurants.) Në qytet, ka shumë restorante.
  5. Manchmal geht sie ins Museum. (Sometimes, she goes to the museum.) Ndonjëherë, ajo shkon në muze.
  6. Nie vergisst er seinen Schlüssel. (He never forgets his key.) Ai kurrë nuk e harron çelësin e tij.
  7. Gestern war ich beim Arzt. (Yesterday, I was at the doctor.) Dje, unë isha te mjeku.
  8. Draußen ist es sehr kalt. (Outside, it is very cold.) Jashtë, është shumë ftohtë.
  9. Plötzlich hörte er ein Geräusch. (Suddenly, he heard a noise.) Papritur, ai dëgjoi një zhurmë.
  10. Im Sommer reisen wir nach Italien. (In summer, we travel to Italy.) Në verë, ne udhëtojmë në Itali.

Übung:
https://a1.vhs-lernportal.de/wws/9.php#/wws/411938.php?i=4&sid=41167458547044249293054052633770355061737982100771855073963496349860Sa73947fa
Login: Benutzer: deutschmithayfordossara
Passwort:deutschmithayfordossara

Leave a comment